Grote klis (Arctium Lappa L.)

Laatst aangepast op woensdag, 12 januari 2011 19:19 Geschreven door Martine maandag, 01 november 2010 14:52

Afdrukken

Inhoud: * Historiek
* Plantenprofiel * Bloeitijd * Voorkomen
* Gebruikte delen * Inhoudsstoffen * Werking
* Indicaties * Contra-Indicaties * Bijwerkingen
* Interacties * Doseringen * Synergie
Grote klis
Grote klis (Arctium Lappa L.)
Familie > Wilde Planten > Composietenfamilie

Historiek

In de vroeg-Europese steden was de Grote Klis altijd al een klassieke bloedzuiveraar en het favoriete geneesmiddel als het ging om het verbeteren van de huid. Zo zou b.v. ook de Franse koning Hendrik III van een huidinfectie genezen zijn door de plant.

Met de kolonisten is de Grote Klis verhuisd naar de Nieuwe Wereld, daar worden de wortels van de klis tot op de dag van vandaag als thee verwerkt om een grauwe gelaatskleur te verbeteren.

Zowel om het lichaam te ontgiften als bij rituelen werd kliswortel an bij de indianen gebruikt.

Net als de Europeanen, waren ook de Chinezen helemaal weg van de plant. Zij raadden het gebruik ervan aan voor zowat elk type huid probleem:  kanker, verharding en tumoren van de borst, klieren, darmen, knieën, lippen, tong, lever, sinussen, maag of baarmoeder, zweren, glandulaire en witte tumoren, lepra, prurigo, psoriasis, abcessen, acne, likdoorns, wratten, en schilferige huid.

De Chinezen waren al van mening dat niet alleen de huid maar ook de klieren onder de huid aangepakt werden door de klis. Dit is opmerkelijk, omdat we b.v. nu pas weten dat Acne wordt veroorzaakt door besmette talgklieren.

Ook in de Indische Ayurveda roemt men de grote klis om zijn bloed- en lymfezuiverende eigenschappen met dus een sterk positieve invloed op de conditie van de huid.

Hildegarde von Bingen zou grote klit aangewend hebben bij tumoren.

Dodoens formuleerde het zo:

"Met ouden wijn ghedroncken eest goet teghen alle beten en steken van alle fenijnnighe ghedierten. Die bladeren ghestoten met sout, zijn seer goet op den beet oft steeck van slanghen, verwoede honden ende andere fenijnnighe ghedierten.  Die groene bladeren ghestooten ende met wit van den eye ghemenght heylen verbrantheyt ende zijn goet op alle oude ulceratien gheleyt."

Culpeper (17 de eeuw) beval de bladeren aan bij zenuwinzinking, de op wijn getrokken zaden bij ischias, de wortel bij tering (tuberculose).

Doorheen de volksgeneeskunde waren de belangrijkste toepassingen: ontsmettend, leverstimulerend, diuretisch en vochtafdrijvend bij huidproblemen (eczema, schilferende huidziekten, schimmelinfecties), gewrichtsklachten en urinewegontstekingen.

Een reinigend en versterkend kruidenbitter op basis van kliswortel en paardebloem werd lang in Noord-Engeland gedronken.

Grote klit kreeg ook de naam "hoofdzeerkruid" omdat het vaak met succes werd aangewend bij hoofdzeer of favus, een schimmelinfectie van de hoofdhuid. 

Grote klit is een onderdeel van de alternatieve antikanker remedies als "Essiac" en de "Hoxsey-formule", dit evenwel zonder ondersteunende studies. Van bepaalde componenten als "arctigenine" kan in vitro een anti-mutageen en anti-tumorale werking aangetoond worden!

De hakerige zaadbollen van de klis, die blijven hangen aan dierenhuid en mensenhaar en kleren waren de inspiratie voor de industriële klittenband, zeg maar de Velcro...

Dat de klis aan het haar bleef hangen heeft Plinius waarschijnlijk ertoe gebracht te beweren dat Klis als kruid voor het haar bruikbaar is.

De afkomst van de naam Arctium lappa is maar vaag. Arctium zou komen van het Griekse "arcteiion", ontstaan uit arctos, beer, waarschijnlijke omwille van het ruige uiterlijk van de plant. De naam klis zelf komt van het oud-germaanse 'kli' en het latijns "glus" dat kleven of aan mekaar hangen betekent. "Lappa" komt van het latijnse woord voor grijpen, "lappare", wijzend op de kleverige eigenschap van de hoofdjes.

 

Plantenprofiel

  

Bloeitijd

juli - augustus 

 

Voorkomen

 

Gebruikte delen

 Vooral de wortel - Radix Bardanae (zie de Franse benaming "Grande Bardane"), vooral van de tweejarige plant, in de herfst geoogst.

Minder de Folia Bardanae of bladeren, verzameld in de bloeitijd.

Zelden de zaden of Semen Bardanae.

 

Inhoudsstoffen

 

Werking

INWENDIG:

UITWENDIG:

Cosmetisch:

Recepten:

Overige: 
Bij tuberculose; griep; zou ook bij gonorroe en syfilis helpen. Verwijderd zware metalen uit het lichaam. Brengt de hormoonspiegel in balans, zou een positief effect bij endometriose hebben.

Culinair:

Bij de Japanners en in macrobiotische middens wordt een gecultiveerde culinaire variëteit van de klis, de "GOBO" met een op pastinaak gelijkende wortel, gebruikt.

Polen, Bulgarije, Hongarije, en de landen van voormalig Joegoslavië zijn de topleveranciers van kliswortel!

 

Indicaties

INWENDIG:

UITWENDIG:

 

Contra-indicaties

 Niet gebruiken in hoge dosis tijdens de zwangerschap vanwege een mogelijk baarmoederstimulerend effect en niet tijdens het zogen (wegens een gebrek aan studie). Niet geven aan kinderen onder de 3 jaar.

 

Bijwerkingen

Let op! Er wordt gewaarschuwd tegen langdurig inwendig gebruik, het zou het zwakke spijsverteringskanaal kunnen aantasten, verder niet gebruiken bij een zwakke maag en bij ernstige lever - en galklachten.

 

Interacties

 Er zijn in theorie interacties mogelijk met:

 

Doseringen

Inwendig:

De aangewezen dagelijkse dosering: 2 à 6 gr gedroogde wortel per dag

Uitwendig:

 

Synergie

 Hier enkele kruiden die met de klis kunnen gebruikt worden:

 

Literatuurlijst en Referenties * Top