Tijm (Thymus vulgari)

Let op: opent in een nieuw venster PDFAfdrukkenE-mail

Inhoud: * Historiek
* Plantenprofiel * Bloeitijd * Voorkomen
* Gebruikte delen * Inhoudsstoffen * Werking
* Indicaties * Contra-Indicaties * Bijwerkingen
* Interacties * Doseringen * Synergie
Tijm
Tijm (Thymus vulgari)
Familie > Keukenkruiden > Lipbloemigen

Historiek

Tijm (Thymus Vulgaris L.) is inheems in de bergen van Zuid-Europa en het Middellands Zeegebied. De ouden verstonden onder 'tijm' niet alleen allerlei tijmsoorten, maar ook andere aromatische planten zoals muntsoorten en bonenkruidsoorten. De herkomst van de naam is niet helemaal duidelijk. 

De verschillende verklaringen voor de herkomst van de naam thymus suggereren dat tijm ooit een ceremoniele rol zou hebben gespeeld . Er zijn auteurs die menen dat het woord “Thymus” is afgeleid van het Griekse woord "thymbra" of “thumon”, dat op zijn beurt is afgeleid van de Egyptische plant "tham" (gebruikt bij lijkwassingen en balsemingen); openbare gebouwen en tempels werden ermee ontsmet. Thumon was in vroegere tijden een kruid dat men bij offerfeesten als een soort “reinigingsmiddel” gebruikte in plaats van wierook.

Andere auteurs menen dat het woord “Thymus” is afgeleid van het Griekse woord “thuos” (hout dat een aangename geur verspreid als men het verbrandt)  en thuo (offeren aan de goden).

Andere auteurs menen dat de naam duidt op de slangachtige groei van de plant: tijm is een kruipende, overblijvende plant met dunne, taaie stengels en kleine bladeren. Tijm behoort waarschijnlijk tot één van de oudste, meest gebruikte, meest gewaardeerde en meest geliefde geneeskrachtige planten van Europa.

De Grieken offerden geurige tijm aan Aphrodite, de godin van de zinnelijke liefde en de vruchtbaarheid. Ook op Sicilie, in de stad Eryx die een belangrijke Aphroditetempel bezat, werden als offer mandjes vol tijm en rozen gebracht. De Grieken associeerden tijm ook met de Muzen. Ze deden met echte tijm een ceremoniële beroking tegen infecties; verbrande bladeren en strooikruid deden dienst als insecticide; verder door Griekse artsen zoals Hippocrates, Dioscorides, Theophrastus en Galenus, gebruikt bij hoest, luchtwegenaandoeningen en wormen.  
 
In het oude Rome stond de tijmhoning al bekend als de beste honing van Athene. Romeinen baadden in een echt tijmbad om energie op te doen of om vol moed naar het slagveld te trekken; ze gebruikten het ook om likeuren en kaas op smaak te brengen.

De Romeinen brandden regelmatig gedroogde tijm omdat ze dachten dat de rook van tijm schorpioenen op een afstand hield. Plinius adviseerde tijm als tegengif voor slangenbeten en “gif van zeeschepsel” te gebruiken. Volgens Plinius bracht tijm verlichting bij hoofdpijn, keelpijn, hoesten, overgeven, moeilijk urineren en aandoeningen van lever en milt. In zijn boeken (77 na Christus) schreef hij “voor hoofdpijn wordt een afkooksel in azijn op de slapen aangebracht”. De verbrande bladeren gebruikte men ook als insecticide.

De Egyptenaren kenden de antiseptische en conserverende eigenschappen van tijm al, zij gebruikten tijmolie bij het balsemen. ("tham" was waarschijnlijk tijm). Ook in het 'Ebers Papyrus' (een 3500 jaar oud document van 110 pagina's met minstens 700 voorschriften en remedies voor medicinaal planten) refereerde naar Tijm. 

Rond 800 geïntroduceerd in onze streken door de Benedictijnermonniken.

Dodoens (1517 - 1585) beschreef echte tijm uitgebreid en raadde het kruid ondermeer aan bij hoest en "kortheid van adem", bij taaie slijmen, bij opgeblazenheid en winden, bij zwaarmoedigheid.

Culpeper (1616 - 1654) omschrijft echte tijm als versterkend voor de longen en slijmoplossend; hij beval het aan bij kinkhoest, zenuwaandoeningen, nachtmerries, duizeligheid en hoofdpijn. Hij schrijft over wilde tijm, "mother of thyme":

"It is under the dominion of Venus, and under the sign Aries, and therefore chiefly appropriated to the head. It provokes urine and the terms, and eases the griping pain of the belly, cramps, ruptures, and inflammation of the liver. If you make a vinegar of the herb, as vinegar of roses is made and anoint the head with it, it presently stops the pains thereof. It is excellently good to be given either in phrenzy or lethargy, although they are two contrary diseases. It helps spitting and voiding of blood, coughing, and vomiting; it comforts and strengthens the head, stomach, reins, and womb, expels wind, and breaks the stone".

Verschillende bronnen vermelden ook dat men tijm bij menstruatiestoornissen adviseerde vanwege de krampstillende en adstringerende werking. Door alle eeuwen heen is tijm toch wel het meest gebruikt bij hoest, ontstekingen van de luchtwegen en spijsverteringsklachten. In de 18e eeuw isoleerden wetenschappers het werkzame bestanddeel thymol. Zij ontdekten dat thymol krachtig antiseptische eigenschappen bezit.

Echte tijm werd wegens zijn immuunstimulerend effect ook "het antibiotica van de armen" genoemd.

Ook vandaag nog is tijm gewaardeerd om zijn geneeskrachtige eigenschappen en geliefd vanwege zijn bijzonder aromatische geur. Men gebruikt heel veel tijm in de farmaceutische-, cosmetische- en voedingsmiddelen branche. Ook de etherische olie ("antibacteriëel en fungicide") doet het goed.

In de keuken heeft echte tijm een belangrijke plaats veroverd: stoofpotjes, marinades, grillades en gesauteerde groenten worden ermee opgesmukt. 

 

Plantenprofiel

 Het geslacht thymus omvat 350 soorten die zelf voor een botanicus moeilijk te determineren zijn. In Nederland staan alle tijmsoorten op de rode lijst van bedreigde soorten. De echte tijm (Thymus Vulgaris L.) behoort tot de Labiatae (Lipbloemigen).

  • Hoogte tot 40 cm
  • Groenblijvende, overblijvende, winterharde, aromatische, kruipende  dwergheester
  • Bladeren grijs-groen, langwerpig-eirond, tegenoverstaand, van onderen dicht witviltig behaard (met kleine kliertjes bezet), randen naar binnen gerold, 3 tot 5 mm lang, 1 tot 3 mm breed
  • Dunne, vierkantige, kronkelige, sterk vertakte en grijze tengels, kruipend of opstijgend, verhout
  • Bloemen klein, paarsroze tot bleeklila, in tuilen, tweelippige buisbloempjes met een 3-tandige bovenlip en een 2-tandige onderlip, verschijnen in de bladoksels van de bovenste bladeren in schijnaren; ze produceren overvloedig nectar en zijn belangrijk voor de bijen 
  • Krachtige wortel, die bestaat uit vele dunne wortels die een kluif vormen, spilvormig, sommige vormen maken uitlopers
  • De vrucht is een kale, vierdelige, bruine splitvrucht met 4 piepkleine glanzend bruine, ovale zaadjes 

   

Bloeitijd

 mei - oktober

  

Voorkomen

De tijmfamilie is zeer uitgebreid, deze bevat ongeveer 350 soorten kleine, altijd groene, aromatische planten uit Europa en Azië.

De grote tijm (Thymus Pulegioides) heeft kleine, groenblijvende, leerachtige blaadjes en groeit op voedselarme, stenige grond, soms zelfs op mierenhopen. Het voorkomen van de kleine tijm (Thymus Serpyllum) blijft beperkt tot droge, kalkarme zanderige dennenbossen en duinen. De vroegbloeiende kruiptijm (Thymus Praecox) houdt van kalkrijke, warme standplaatsen. De echte tijm (Thymus Vulgaris) is inheems in het Middellandse Zeegebied maar wordt al sinds de middeleeuwen bij ons gekweekt.

De bestanddelen kunnen afhankelijk van de soort, standplaats en blootstelling aan de zon, sterk variëren. Bekend is vooral de tijmolie als effectief ontsmettingsmiddel.

Tijm groeit op een zandige, stenige bodem, voedselarme graslanden.

De Thymus vulgaris is de gekweekte vorm van Thymus serpyllum (wilde tijm).

De in ons land groeiende Thymus serpyllum blijft lager dan de Thymus vulgaris, hij wordt 8 tot 20 cm hoog. De plant is soms te vinden op zonnige grasvlakten, heide en weiden. Het is een snelle kruipplant met lichtpaarse bloemen met mild geurende bladeren. Thymus serpyllum (ook wel Thymus praecox arcticus genoemd) wordt in het Nederlands Wilde Tijm genoemd. Deze plant varieert zeer sterk en komt in veel vormen voor.

ZELF KWEKEN:

In erg koude streken vraagt hij in de winter enige bescherming.
Vermeerderen kan door stengelstekken te nemen van 5 tot 8 cm met een "hiel". Dit kan op elk tijdstip behalve in de winter. Splits de wortels of afleggers in de herfst of in de lente.
Zaaien kan in het voorjaar.
Om Tijm te kweken moet hij in de zomer uitgedund of verplant worden op 23 tot 28 cm afstand. Tijm kan ook binnenshuis gekweekt worden.

  

Gebruikte delen

Herba Thymi: het kruid: de verse bloeiende toppen met afgeritste bladeren, geoogst in juni en juli, gedroogd: niet langer dan 1 jaar te bewaren.

Voor hetzelfde doel mag ook Thymus Zygis gebruikt worden.

Folium Thymi: de blaadjes (culinair)

  

Inhoudsstoffen 

  • Etherische oliën (min. 1.2% tot 3,6%) de chemische samenstelling hangt af van de variëteit (er zijn verschillende chemotypes) en de vindplaats: met als hoofdbestanddeel fenolen als thymol (30-70%), carvacrol (2.5-15%), p-cymol en terpineen; als nevenbestanddelen thymolmethylester, alfa- en beta-pineen, borneol, bornylacetaat, linalool, cineol, geraniol, geranylacetaat, citral, limoneen, p-cymeen, camfeen en caryfoleen, thuyanol, camphor, citronellal... 

- "rode tijmoliën" bevatten vooral fenolen(thymol of carvacrol): hiertoe behoren vooral het:

chemotype thymol (tot 70% thymol en 5 à 10% carvacrol): pijnverdovend, anti-oxidant, sterk antibacterieel en antiseptisch (longen, luchtwegen), hoeststillend, wondhelend, zuiverend, slijmoplossend, fungicide, antiparasitair, menstruatiebevorderend, immuun- en circulatiestimulerend en algemeen tonicum.

chemotype carvacrol (tot 85% carvacrol); ze zijn sterk antiseptisch, maar kunnen de huid flink irriteren.

- "witte", "gele" of "zoete" tijmoliën bevatten vooral alcoholen: hiertoe behoren

chemotype thuyanol

chemotype geraniol (voor 90% bestaande uit geraniol en geranylacetaat)

chemotype linalol (voor 95% linalol en linalylacetaat, max 30% vrij linalol): antibacterieel, licht krampwerend, krachtig fungicide (candida), anti-viraal, tonicum en immuunstimulerend. Het wordt gezien als de beste antibacteriële olie en om nerveuze vermoeidheid te verlichten.Tijm linalol (citroentijm) lijkt de beste olie voor kinderen en ouderen.

chemotype alfa- terpineol (96% alfa- terpineol en terpinylacetaat): deze oliën zijn ook infectiewerend, maar eerder tonisch voor het zenuwstelsel.

  • flavonglycosiden en flavonen als thymonin, apigenine, cirsilineol, 8-methoxycirsilineol, luteoline, luteoline-7-glucoside, luteoline-7-diglucoside, thymonine...; het flavonol: kaemferol 
  • looistoffen:  oa. galluszuur
  • triterpeenzuren: als ursolzuur en oleanolzuur
  • fenolzuren: koffiezuur, rozemarijnzuur, kaneelzuur, chlorogeenzuur, isochlorogeenzuur
  • bitterstoffen
  • saponinen (met antibiotische eigenschappen)
  • lipiden (n-triacontaan), laurinezuur, linolzuur, palmitinezuur...
  • sacchariden
  • lithospermzuur
  • Na, K, Ca, F, Se, Si, Li, Mg, Mn, Ti, Zn
  • vitamine C, beta-caroteen, thiamine (B1), riboflavine (B2), niacine (B3)

Opmerking: Duitse tijm bevat gemiddeld 2.16% tijmolie en Franse tijm 3.6%. De Nederlandse farmacopee schrijft een minimaal gehalte van 8% etherische olie voor.

  

Werking

Uit onderzoeken is vast komen te staan dat tijm carminatieve, spasmolytische, antitussitieve, expectorerende, secretomotorische, antibacteriële, anthelmintische, fungicide, antisseptische en adstringerende eigenschappen bezit. Deze onderzoeken ondersteunen grotendeels de traditionele volksgeneeskundige toepassingen, zoals dyspepsie, chronische gastritis, astma, diarree, enuresis nocturne, laryngitis en tonsillitis (als gorgeldrank) en in het bijzonder hoest en bronchitis.

Volgens Van Hellemont wordt de tijmolie gedeeltelijk langs de longen geëlimineerd. Hij stelt dat tijm een expectorans, secretomotoricum en zwak spasmolyticum is en ziet thymol als hoofdbestanddeel van de etherische olie met als eigenschappen:

Bacteriostatische en fungicide eigenschappen;
Vermicide eigenschappen (bij lage concentratie: prikkeling van wormmusculatuur, bij hoge concentratie: verlamming van wormmusculatuur);
Huidantiseptische eigenschappen: een 1:3000 hydrofiele tijmoplossing zou de bacteriële groei in etterende wonden remmen. Thymol is minder hydrofiel dan fenol of cresol en daardoor een beter en veiliger antisepticum. Thymol zou ook de slijmvliezen minder irriteren dan fenol.
Daarnaast noemt Van Hellemont als eigenschappen:

  • expectorans
  • secretolyticum
  • antitussivum
  • spasmolyticum
  • zwak diureticum
  • carminativum
  • cholereticum
  • antisepticum
  • tonicum
  • afrodisum
  • diaforeticum
  • antidiarree middel voor kinderen

Dierstudies hebben - volgens de ESCOP - aangetoond dat de flavonoïden thymonin, cirsilineol en 8-methoxy-cirsilineol bijdragen aan de bronchiale spasmolytische activiteit. Er is bewezen dat de etherische oliën bijzonder sterke antibacteriële en fungicide eigenschappen bezitten. Deze oliën zijn namelijk getest op verschillende grampositieve en gramnegatieve bacteriën, schimmels en gisten, waaronder Candida albicans. Men schrijft genoemde eigenschappen voornamelijk toe aan thymol en carvacrol. Rozemarijnzuur werkt ontstekingsremmend en oedeemremmend. Dierstudies toonden aan dat naast thymol en carvacrol ook de flavonoïden antitussieve, spasmolytische en expectorerende eigenschappen bezitten. Dierstudies wezen op bloeddrukverlagende en analgetische werkingen. 

Indicaties

In humane studies pasten deskundigen tijmolie toe bij de behandeling van enuresis nocturne (nachtelijk bedplassen) bij kinderen.
De monografie van Thymus vulgaris van de ESCOP beschrijft de indicaties catarre van de bovenste luchtwegen, bronchiale catarre, hoest, stomatitis en foetor ex ore (halitose = slechte adem).

ORALE TOEPASSING, INNAME:

  • aandoeningen van keel en luchtwegen: verkoudheden, griep, sinusitis, angina, faryngitis, lanringitis, bronchitis, krampachtige droge hoest (prikkelhoest), kinkhoest, kroep, astma (adjuvans); bacteriële-, virale- en schimmelinfecties, urineweginfecties (oa. blaasontsteking), leucorrhee (witte vloed), salpingitis (eileiderontsteking)
  • anorexie, indigestie/dyspepsie (moeilijke spijsvertering), flatulentie, opgezette buik, oprispingen, darmgistingen, krampen en kolieken, adjuvans bij chronische gastritis (maagwandontsteking)
  • diarree bij kinderen en ouderen
  • asthenie (vermoeidheid), algemene zwakte, lusteloosheid, verwardheid, moeilijke concentratie...
  • wormen, ingewandsparasieten
  • nachtelijk zweten, menstruatiekrampen, onregelmatige menstruatie
  • oedemen, enuresis (nachtelijk bedplassen, slechte adem

UITWENDIGE TOEPASSING:

  • mondslijmvliesontsteking, keel en luchtwegenaandoeningen: behandeling met EO of kruidpreparaten: inhalaties, opsnuiven, mondspoelingen, in borstbalsems
  • wonden, etterende wonden, sneden, zweren, schimmelinfecties van huid of voeten: behandeling in omslagen en zalven
  • artrose en artritis (reumatische pijnen) met "koude gewrichten", jicht, myalgie (spierpijn), jeukende huidaandoeningen, psoriasis: behandeling in spierverwarmende preparaten, zalven, crèmes, smeersels, massageoliën
  • ontgeurende mondwaters, tandpasta
  • ontgeurende voetbaden
  • insecticidespray (verstuiven)

 

Contra-indicaties

  • Tijmolie is toxisch en moet met voorzichtigheid gebruikt worden.
  • Inname van tijmolie wordt nadrukkelijk ontraden. Alleen zeer kleine hoeveelheden tijmolie met een geschikte “drager” (olie, emulgator) zijn uitwendig toe te passen.
  • Inname tijdens de zwangerschap of lactatieperiode wordt met klem ontraden daar tijm de menstruatiecyclus beïnvloedt en bekend staat als abortivum.
  • Wel kan men tijm in kleine hoeveelheden als keukenkruid gebruiken.
  • De toepassing als vermifugum is obsoleet.
  • EO niet innemen bij hartinsufficiëntie en enterecolitis.
  • De EO niet laten inhaleren door kinderen onder de 2 jaar (gevaar op "kratschmer-reflex" door de prikkeling van het neusslijmvlies met een ademhalingsstilstand tot gevolg).
  • Niet geven bij galobstructie en leveraandoeningen.
  • Niet geven bij hypertensie, tenzij onder controle van een arts (echte tijm als keukenkruid mag wel).
  • Niet geven bij aandoeningen die hormoonafhankelijk zijn of bij een voorgeschiedenis daarvan bvb: borst-, baarmoeder-, baarmoederhals- of eierstokkanker; fibromen; endometriose; thrombose of embolie; tenzij op advies van een arts. 

Hoewel tijm een echt “kindermiddel” is, kunnen ook volwassenen natuurlijk profiteren van de veelzijdige werking (vnml EO chemotype linalol die het minst toxisch is)

 

Bijwerkingen

  • Tijmolie irriteert de huid en slijmvliezen en geeft in hoge doseringen een hevige prikkeling van maag en darmen.
  • In zeer hoge doseringen kan het zelfs het centraal zenuwstelsel deprimeren.
  • Toxische symptomen beschreven voor thymol zijn misselijkheid, overgeven, maagpijn, hoofdpijn, duizeligheid, stuipen, coma, hart- en ademhalingsstilstand.
  • Thymol vergiftiging (6 gram of meer) veroorzaakt leverbeschadiging en stofwisselingsstoornissen waaronder albuminurie en hemoglobinurie.
  • Anemische patiënten of verzwakte personen zijn extra gevoelig voor overdoseringen.
  • Thymol wordt soms toegevoegd aan tandpasta en kan der halve cheilitis (ontsteking van het lipslijmvlies) en glossitis veroorzaken.
  • Bij langdurig gebruik van thymol bevattende producten (bijvoorbeeld thymol mondwaters) kan thyrotoxicose ontstaan (schildklier)
  • De literatuur noemt hyperemie en ernstige huidontstekingen als gevolg van tijmolie aan badproducten toegevoegd.
  • Uitwendig gebruik ter hoogte van de huid kan allergische reacties veroorzaken en moet daardoor voldoende verdund worden in een draagolie (EO max 3%)
  • opgepast bij gekende allergieën aan de lipbloemigen (Lamiaceae) zoals oregano, er is vaak kruisallergie (ook met berkenpollen en selder!)
  • Bij ontstekingen van de maag en de urinewegen, enkel op voorschrift van de arts innemen

 

Interacties

Tijmpreparaten steeds op advies van een arts gebruiken indien men nog andere medicatie inneemt!

  • met geneesmiddelen die een hormonale werking hebben (bvb de pil en andere hormonale substitutie preparaten)
  • met planten die een fyto-oestrogene werking hebben bvb Cimifuga Racemosa (zilverkaars), Trifolium Pratense (rode klaver), Glycine Max (soja), Salvia Off. (salie), Salvia Sclarea (scharlei), Humulus Lupulus (hop)
  • met medicijnen die stimulerend, kalmerend, of antidepressief werken op het zenuwstelsel

 

Doseringen en toepassingen

Inwendig:

De aangeraden dagdosis bedraagt het equivalent van 1 à 2 gr gedroogd kruid, enkele malen per dag in te nemen

  • moedertinctuur: inwendig, bij recidiverende luchtwegeninfecties: 3x 40 dr / per dag; als spoel- en gorgelmiddel: 1 tlp tinctuur op 1/2 glas water
  • infuus: inwendig: 1 à 2 gr (of 2 klp) kruid per tas kokend water, tot 20 gr per 1/2 L kokend water, 5' laten trekken, volwassenen: meerdere tassen, kind: meerdere halve tassen per dag
  • bloeiende toppen extract: gestandariseert op 2% EO: 3x 250 à 500 mg per dag tot max van 3 gr
  • nebulisaat (1:3): 3x per dag 50 à 100 mg
  • fijngemalen (onder lage temperatuur) totaalpoeder, gestandariseerd op 1% EO: 3x / dag 1 caps. à 325 mg voor de maaltijd in te nemen met een glas water; niet geven aan kinderen jonger dan 3 jaar
  • vloeibaar extract: 2 à 3x /dag 30 à 60 dr of 1 à 3x /dag 1 à 2 gr
  • EO: inwendig alleen kortdurend en onder toezicht van bevoegd  therapeut: bij keelinfectie tijmolie CT Thumol: 3x /dag 1 dr gedurende max. 3 dagen
  • siroop: 2 dl infusie op 200 gr rietsuiker of honing, 3x /dag 1 slp volwassenen of 1 tlp voor kinderen en bejaarden
  • hoestsiroop op basis van tijm: 5% à max 10% (enkelvoudige tijmsiroop) gestand. vloeibaar extract

 

Uitwendig:  

  • infuus: op omslagen bij wonden, sneden, bij reumatische pijnen ed.: 50 à 60 gr op 1L water (5%)
  • EO: inhalatie bij sinusitis en luchtwegenaandoeningen: 2 dr op een kom stomend water
  • EO: in een bad, bij pijnlijke gewrichten of een stimulerend bad, bij griepale toestanden: 10 dr geëmulgeerd in een oplossing (bvb warme melk, honing, olie)
  • EO: inwrijfmiddel op borst bij hevige hoest: 25 dr in 50 ml olie
  • EO: voetschimmel: bvb 5 dr per soeplepel talkpoeder, maizena of babypoeder (eventueel met een beetje groene klei vermengen)
  • EO: reumatische pijnen: 2 à 6 dr EO op 1 soeplepel zoete amandelolie of een andere bloemenolie
  • ontgeurend mondwater: 3 gr op 100 ml kokend water , zeven, afkoelen
  • desodoriserend voetbad: 100 gr op 10 L warm water
  • bad, ontgeurend en stimulerend: 500 gr op 3 à 4 L kokend water, zeven en aan badwater toevoegen
  • zalven, verwarmend, bij alerlei pijnen (spier- en reumatiische pijnen): lage concentratie tijm; jeukstillend: hogere concentratie tijm
  • een stoombad met verse of gedroogde tijm is een uitstekende gezichtsreiniger
  • een aftreksel van echte tijm en rozemarijn als haarspoelmiddel (kan ook in een goede appelazijn en met toevoeging van bvb brandnetelwortel en heermoes) helpt tegen roos
  • Synergie

    De synergie is mogelijk met heel veel kruiden aangezien het een multifunctioneel kruid is dat zeer waardevolle ontstekingsremmende en antimicrobiële eigenschappen bezit.

    • Met Primula verís (Gulden sleutelbloem, wortel) en Pimpínella anísum (Anijsvruchten, e.o.) bij verkoudheden en aandoeningen van de bovenste luchtwegen met taaie slijmen
    • Met Althaea officinalis (Echte heemst, wortel), Primula verís (Gulden sleutelbloem,wortel) en Glycyrrhiza glabra (Zoethout, wortel), bij verkoudheden en
      aandoeningen van de luchtwegen met een droge hoest
    • Met Tílía cordata (Kleinbladige linde, bloesem) en Pimpínella anísum (Aníjsvruchten), bij luchtwegenaandoeningen met een droge hoest, resp. 0,25 g
      (Echte tijm, kruid)/l en 0,5 g, 3 maal per dag
    • Met Plantago lanceolata (Smalle weegbree, kruid) bij een allergische bronchitis, bij droge kuchhoest, bij een allergische hoest; eventueel met daarbij Equisetum
      arvense (Heermoes), Matricaria recutíta (Echte kamille, bloem) en Melissa officinalís (Cítroenmelisseblad)
    • Met Pímpínella anisum (Anijsvrucht), Drosera rotundilolia (Rondbladige Zonnedauw, kruid) en/of Glyccyrrhiza glabra (Zoethoutwortel) bij hoest, krampachtige hoest, kinkhoest
    • Met Malva sylvestris (Groot kaasjeskruid, bloem), Papaver Rhoeas (Grote klaproos, bloem), Althaea officinalis (Echte heemst, blad en en wortel), lllicium verum (Steranijsvrucht, geplet) en Glycyrrhiza glabra (Zoethoutwortel) bij borstverkoudheden
    • Met Pinus sylvestris (Grove den, knoppen) bij verkoudheid en bronchitis
      Met Pinus sylvestris (Grove den, knoppen) en Plantage lanceolata (Smalle weegbree, kruid) bij kinkhoest
    • Met Foenículum vulgare (Venkelzaad), Malva sylvestris (Groot kaasieskruid, bloem), Lavandula vera (Lavendelbloesem), Potentilla anserina (Zilverschoon, kruid) en Salvia officinalis (Echte salie, blad), resp. 15 (tijmblad)/20/15/15/15/10 g, ter ondersteuning bij astma
    • Met Equisetum arvense (Heermoeskruid), Pulmonaria officinalis (Gevlekt longkruid, kruid), Pímpínella anisum (Anijszaad), Althaea officinalis (Echte heemst, blad),
      Malva sylvestris (Groot kaasjeskruid, bloem) en Matricaria recutita (Echte kamille, bloem), resp 15 (Tijmblad)/25/20/10/10/10 g, bij chronische hoest
    • Met Equisetum arvense (Heermoeskruid), Pulmonaria officinalís (Gevlekt longkruid, kruid), Pímpínella anisum (Anijszaad), Althaea officinalis (Echte heemst, blad) en
      Sambucus nigra (Gewone vlier, bloesem), resp. 15 (Echte tijm, blad)/10/10/10/20/20 g, bij hoest
    • Met Sambucus nigra (Gewone vlier, vloesem), Tílía cordata (Kleinbladige linde, bloesem), Rosmarinus Officinalis (Rozemarijn, blad), Calendula officinalis (tuingoudsbloem, bloem)
      resp. 10 (Echte tijm, blad)/25/20/15/10 g, voor zweetbevorderende mengeling
    • Met Carum carvi (Echte karwei, vruchten), Artemesia vulgaris (Bijvoet, kruid), Mentha x piperita (Pepermunt, blad) en Matricaria recutita (Echte kamille, bloemen) bij slechtruikende adem
    • Van de e.o. met de e.o. van Lavandula vera (Lavendelbloemen) en Rosmarinus Officinalis (Rozemarijn, blad), resp. 20g (Echte tijm, olie)/20g/20g, in 100g zoete amandelolie als spiermassage-olie
    • Van de e.o. met de e.o. van Eucalyptus globulus (Eucalyptusblad), van beide 2dr. op 1 l heet water, bij verstopte neus en sinusitis

     

    Literatuurlijst en Referenties * Top