Daslook (Allium Ursinum L.)

Let op: opent in een nieuw venster PDFAfdrukkenE-mail

Inhoud: * Historiek
* Plantenprofiel * Bloeitijd * Voorkomen
* Gebruikte delen * Inhoudsstoffen * Werking
* Indicaties * Contra-Indicaties * Bijwerkingen
* Interacties * Doseringen * Synergie
Daslook
Daslook (Alium Ursinum L.)
Familie > Keukenkruiden > Lookfamilie

Historiek

"Allium" is waarschijnlijk afgeleid van het Latijnse "olere" (= geur verspreiden) en duidt op de sterke lookgeur van deze plant. "Ursinum" is afgeleid van het latijnse "ursus" ("beer") of "ursinum" (=van de beren)  en wijst op het feit dat de beer, na zijn winterslaap, graag van de bladeren van de daslook eet. Dit is er ook de oorzaak dat de plant af en toe ook berelook wordt genoemd. De naam daslook kan afgeleid zijn van dassen, die vroeger onder deze planten hun hol hadden.

De Daslook (Allium ursinum) is een plant uit de lookfamilie (Alliaceae). Het is een vrij zeldzame soort in België en Nederland. De soort is in Nederland wettelijk beschermd.

Dodoens schreef over daslook of "wildt loock" en noemde het ondermeer een "vijand van besmettelijke ziekten".

Volkswijsheid
"Eet prei in maart en daslook in mei,
dan is men het hele jaar doktervrij."

De Daslook werd door onze Germaanse voorouders geassocieerd met de beer, men dacht dat de beer zijn kracht aan dit kruid te danken had, en als mensen Daslook aten zouden ze zeker ook berenkracht krijgen.  Daarom werd het kruid ook wel Berenkruid genoemd of in het Duits Bärenlauch.  Een andere theorie is dat de namen Daslook en Berelook zouden wijzen op het feit dat beide dieren nu bepaald geen aangename geur verspreiden...

Over de geschiedenis van dit kruid is weinig geschreven, het werd gewoon in het wild geplukt en culinair gebruikt in stoofschotels, soepen en salades.

Plantenprofiel

Wordt ongeveer 20 tot 40 cm hoog

  • Winterhard knolgewas.
  • Beschermde plant en mag niet in het wild geplukt worden.
  • De naam "boslook" of "berelook" zijn verwijzingen dat de plant een echte bosbewoner is, waar ze meestal in groepen staan en als bodembedekker dienst doen.
  • Ze heeft ondergrondse slanke bollen
  • De bladeren zijn 3-5 cm breed en parallelnervig.
  • Uit een samengestelde witte bol ontspringen in de vroege lente 2 tot 3 spitstoelopende, ovaal lancetvormige wortelbladeren. Ze zijn onbehaard, glanzend en de lange gedraaide bladsteel omvat met de schede de stengel. Hun frisgroene kleur en de doordringende geur trekken de aandacht.
  • De bloeistengel met eindstandige scherm met talrijke witte bloemen met 6 kroonbladen komt wat later.
  • De plant trekt door de sterke uienlucht snel de aandacht.
  • De bloem bevat zes meeldraden en een driedelige stamper. Deze zijn omgeven door zes breed ovale bloemdekbladen.
  • Bloemscherm vlak of in bolvorm, zonder broedknolletjes, met zuivere witte stervormige bloemen. Ze hebben zes witte bloemdekbladen en zijn in losse schermen gegroepeerd. 
  • De zaden zijn klein, rond en zwartbruin in een zaaddoos met drie kamers; ze worden door mieren versleept.
  • Hij verspreidt zich gemakkelijk via zijn dunne rhizomen (wortelstokken).

LET OP!! Alleen de bladeren van Daslook ruiken bij het verwrijven naar knoflook. Het gevaar van verwarring bestaat namelijk met de bladeren van andere giftige planten met name:

  • Lelietje-van-dalen (Convalaria Majalis - meiklokje waarvan de bladeren breed, eirond, donkerder en steviger zijn, zonder de specifieke lookgeur, jonge bladeren zijn ingerold)  
  • Herfsttijloos (Cochicum Autumnale met bladeren als van tulpen, geurloos, bloei in september) 
  • Gevlekte aronskelk ( Arum Maculatum)

 

Bloeitijd

Van april tot juni (soms juli)

 

Voorkomen

  • De plant komt voor in heel Europa (met uitzondering van het Middellandse Zeegebied), Klein-Azië, de Kaukasus, en in Siberië tot Kamtsjatka.
  • De plant groeit bij voorkeur in kreupelhout en schaduwrijke loofbossen met een humusrijke, vochtige, kalkhoudende ondergrond.
  • Vaak te vinden in de nabijheid van waterloopjes.
  • De grond is bij voorkeur kalkrijk, zodat de plant ook in de duinen voorkomt. 
  • Verder komt de soort voor in de hellingbossen in het Mergelland van Zuid-Limburg en in de Ardennen.

Een vaste plant van de Uienfamilie, staat vaak in grote groepen. De verspreiding vindt plaats via mieren die het zaad verslepen.

KWEEK: zaaien of jonge bolletjes planten, op een half schaduwrijk plekje in een humusrijke ondergrond. Als ze meer zon krijgen kunnen ze het overleven maar niet op een droge plek in volle zon!

 

Gebruikte delen

  • Het kruid (herba Allii Ursini), de bovengronse plant, tijdens de bloei, vers te verwerken
  • De bol (Bulbus Allii Ursine) wordt minder en eerder culinair gebruikt

 

Inhoudsstoffen

  • Etherische olie (0,007% - 1%): met zwavelverbindingen als alliine (of S-allyl-L-cysteïne sulphoxide, dat bij snijden, pletten, kauwen door het enzym alliinase wordt omgezet in allicine); S-methyl-L-cysteïne sulphoxide (dat door alliinase ondermeer wordt omgezet in methylallylthiosulfonaat en methanethiol); verder nog verschillende sulfiden en derivaten ervan. 
  • Gammaglutamylpeptide.
  • Flavonoide verbindingen.
  • Saponinen.
  • Fructaan.
  • Veel vitamine C.
  • Zeer veel ijzer, maar ook zwavel, mangaan, magnesium en jodium.
  • Plantenslijmen.
  • Suiker.
  • Mercaptaan (sporen) (= thiolverbinding (organische verbinding) afgeleid van een alcohogroep waarin het zuurstofatoom vervangen is door een zwavelatoom)
  • Minerale zouten.
  • Prostaglandines (A, B en F) = een groep van hormoonachtige stoffen die op lokaal niveau (paracrien) werkzaam zijn in het reguleren van vele fysiologische processen, zoals die bij ontstekingen, de verwijding en vernauwing van bloedvaten (vasodilatatie respectievelijk vasoconstrictie), pijn, koorts, longrijping, de bevalling en de bloedstolling. Voorts beschermen ze de maagwand tegen de zure maaginhoud.


Werking

De plant werd reeds in 1608 door de Vlaamse botanicus Dodonaeus beschreven in zijn Cruydenboeck.

De werking van deze plant lijkt veel op die van de knoflook:

  • antiseptisch op maag en darmen
  • carminativum (winddrijvend)
  • digestivum (spijsverteringsbevorderend)
  • antibacterieel
  • antifungaal (schimmeldodend)
  • vermifuug (wormverdrijvend)

De zwavelverbindingen en hun degradatieproducten hebben een ontsmettende werking.

Een zuiverend kruid, met name voor de lever (hierdoor ook werkzaam voor de huid) en de gal.

  • vermindert de arteriosclerotische plaquevorming of aanslag op de vaatwand in kransslagaders en perifere bloedvaten
  • antitrombotisch, remt het aaneenklitten van de bloedplaatjes
  • hypocholesterolemiërend (verlaagt het cholesterolgehalte in het bloed)
  • mild anti-hypertensief (bloeddrukverlagend)
  • vasodilaterend (bloedvatverwijdend)

Ajoene is een stof die de aggregatie van bloedplaatjes verhindert en de werking van lipoxygenase vermindert; het sulphoxide verlaagt het cholesterolgehalte; de actieve zwavelverbindingen verminderen de vorming van schuimcellen in de slagaderwand en remmen zo de atherosclerose af.

  • depuratief (bloedzuiverend daarom ook een positieve uitwerking bij een aantal huidkwalen)
  • leverontgiftend, bevorderd de galvorming en de galafscheiding (de zwavelverbindingen verhogen de lichaamseigen aanmaak van glutathion dat een sterk antioxidant is)
  • immuunstimulerend
  • hypoglycemiërend (verlaagt het bloedsuikergehalte in het bloed doordat de aldehylverbindingen de aanmaak van insuline stimuleren)
  • expectorans

CULINAIR gebruik:

  • De bladen kunnen rauw, fijngehakt gebruikt worden in salades en in soepen mits de plant nog niet gebloeid heeft, ze hebben een zachte bieslooksmaak.
  • In Zuid-Duitsland geniet daslook sinds enkele jaren een grote populariteit en wordt verwerkt tot pesto en marinades en in onder meer brood ('Bärlauchbrot') en kaas.
  • Het blad stoven in wat olie.
  • Een lekkere spijsolie maakt men door verse Daslookbladeren in een goede kwaliteit olijfolie te macereren voor een maand bij kamertemperatuur, hierna zeven en de olie koel bewaren.

In tuinen vormt de plant een afweermiddel tegen katten, omdat deze dieren niet veel op hebben met de sterke geur.

Hoewel de bloemen prima op vaas te houden zijn, is dit niet aan te bevelen door de penetrante uiengeur.

Een van de beste kruiden voor in een voorjaarskuur, helpt in deze context ook bij chronische huidaandoeningen veroorzaakt door een vervuild systeem. Verrijkend voor het lichaam.

Indicaties 

  • chronische darminfecties
  • dysbiose (verstoorde darmflora)
  • overgroei met candida, fermentatie, chronische gistingsdyspepsie of gewone dyspepsie (moeilijke, zwakke en trage spijsvertering), opgeblazenheid, winderigheid
  • anorexie (verminderde eetlust)
  • wormen
  • atherosclerose (van zowel arteries als venen)
  • verhoogde stolbaarheid van het bloed (te visceus bloed)
  • hypercholesterolemie (verhoogd cholesterolgehalte)
  • bloedsomloopstoornissen
  • hypertensie (verhoogde bloeddruk)
  • in lentekuren, bij algehele zwakte
  • leverinsufficiëntie (ter ondersteuning bij leverzwakte), en galwegenaandoeningen
  • huidaandoeningen (ter zuivering van het organisme, inwendig)
  • problemen met de luchtwegen (maakt de slijmen los en verbetert zo de expectoratie); voorkomen van griep en verkoudheden; hoest; bronchitis en keelpijn
  • metabool syndroom (pre-diabetes, diabetes type 2), helpt de glycemie te regelen

 

Contra-indicaties

Niet gebruiken:

  • bij acute of chronische ontstekingen van maagslijmvlies (omdat de zwavelhoudende bestanddelen de irritatie kunnen vergroten)
  • de laatste dagen voor een chirurgische of tandheelkundige ingreep (wegens het bloedverdunnend effect)
  • bij personen met een actieve bloeding (bvb een bloedende maagzweer of colon)

 

Bijwerkingen

Daslook is volkomen veilig in de aangegeven dosis.

Langdurig gebruik en een te hoge dosis kunnen het maagslijmvlies irriteren, de lever belasten, de darmflora aantasten en kunnen leiden tot hemolytische anemie (afsterven van de bloedcellen).

Er moet rekening gehouden worden met de verlengde bloedingstijd bij inname (kwetsuren, operaties, bloedingen).

De lookgeur kan verminderd worden door het verse kruid in melk te laten trekken en dit op te drinken of door chlorofylrijke groenten of kruiden te gebruiken zoals gerstegras, tarwegras, chlorella, spirulina.

 

Interacties

  • met medicijnen die bloedverdunnend werken zoals anticoagulantia (coumarines), aspirine, anti-aggregantia (ticlopedine, clopidogrel, dipyridamole), NSAID'S (ibuprofen, brufen, indometacine)
  • met cholesterolverlagende medicjnen zoals statines (atorvastatine, fluvastatine, pravastatine) in bvb lipitor® en zocor®
  • met antihypertensiva (bloeddrukverlagende middelen) vnml ACE (angiotensine converterend enzym) inhibitoren zoals enalapril, ramipril, captopril® en lisinopril

Indien er medicatie genomen wordt neem dan enkel preparaten van look op voorschrift van een arts!

 

Doseringen

Inwendig:

Men gebruikt het kruid in zijn geheel, in de bloeitijd vergaren, liefst vers te verwerken bvb in een tinctuur, bij het drogen gaan de zwavelverbindingen snel verloren daarom dan snel in de schaduw drogen, niet boven de 40 graden Celsius.

Als kruidenthee: 1 theelepel vers blad per kop.

Tinctuur: Allium Ursinum M.T. Ø: 3 x 40 dr per dag.

Daslookwijn: bvb 10% tinctuur in wijn.

Daslookdruppels (Allium ursinum Ø (moedertinctuur)) en Daslookwijn met 10 % Allium ursinum Ø (moedertinctuur) en 90 % wijn. Beide kunnen voor de eerder genoemde klachten gebruikt worden. Het voordeel van Daslook boven Knoflook is dat ondanks het feit dat Daslook een hoger gehalte aan zwavel bevat, het niet te merken is dat je het gegeten hebt, om deze reden zijn er tegenwoordig ook lookcapsules in de handel.

Uitwendig: geen gekende behandeling

Synergie

Met Allium Sativum (knoflook, bol) ter preventie van hart- en vaatziekten, bij bloedsomloopstoornissen, bij verhoogde bloedvetten, bij beginnende hypertensie...

In salades voor een lentekuur met allerlei andere zuiverende kruiden zoals brandnetel (Urtica) 

 

Literatuurlijst en Referenties * Top