Copyright © 2017 Liber Vitae.
Het materiaal op deze website is zuiver informatief. Doe niet aan zelf-medicatie en raadpleeg altijd een arts of apotheker als je klachten hebt.

Lavendel (Lavendula Angustifolia officinalis)

Let op: opent in een nieuw venster PDFAfdrukkenE-mail

Inhoud: * Historiek
* Plantenprofiel * Bloeitijd * Voorkomen
* Gebruikte delen * Inhoudsstoffen * Werking
* Indicaties * Contra-Indicaties * Bijwerkingen
* Interacties * Doseringen * Synergie
Lavendel
Lavendel (Lavendula Angustifolia officinalis)
Familie > Keukenkruiden > Lipbloemigen

Historiek

Lavendel behoort tot de bekendste en meest geliefde geneeskrachtige planten.

Volgens een zeer oude Europese overlevering groeide de eerste lavendelstruik in de hof van Eden.
Adam en Eva namen een twijgje van de welriekende plant mee, toen ze uit de hof werden verdreven.

Er is bewijs dat het kruid al 4000 jaar voor Christus gebruikt werd door mensen in het oosten. In het oude Egypte werden windels voor mummies gedrenkt in een teerachtige substantie die lavendelolie (niet zoals wij die nu kennen) bevatte. Gebalsemde lichamen werden hierin gewikkeld en vervolgens in de zon gelegd zodat de wikkels droogden en opstijfden. In het graf van farao Toetanchamon, dat geopend werd in 1922, zou een kruik met deze substantie gevonden zijn die nog steeds naar lavendel rook.

Het principe van distillatie werd pas veel later ontwikkeld ten tijde van Avicenna (Qbu Ali Ibn Sina 930-1037 C.E), aan wie, al dan niet terecht, de uitvinding van het distilleren wordt toegeschreven. 
Lavendel was bij de Grieken en Romeinen een favoriet badkruid en dat zowel omwille van zijn geur als om zijn therapeutische waarde. De Griekse schrijver Padanius Dioscorides (40-90 n chr.) vermelde al het medicinaal gebruik van lavendel (in de eerste eeuw na Chr) als rustgevend middel en bij epilepsie en borstvliesontstekingen. Plinius (23-79 n chr.) raadde lavendel an bij geelzucht, waterzucht, insektensteken, menstruatie- en maagproblemen.

De Romeinen brachten lavendel tot in alle uithoeken van hun rijk, ondermeer in Groot- Brittannië, waar het snel een belangrijk element werd in kloostertuinen en medicinale tuinen.

Bij de Romeinse troepen werd het gebruikt voor gewonde en uitgeputte soldaten. De beruchte keizer Caligula geloofde dat aromatische baden met dit kruid zijn vitaliteit zouden herstellen nadat hij door sexuele uitspattingen uitgeput was.
Sinds de Romeinse tijd is lavendel al bekend als parfum, smaakstof in voedsel en medicijn. In de Arabische geneeskunde gebruikten de geneesheren de plant als slijmoplossend en krampstillend middel.

In de middeleeuwen werd het als strooikruid gebruikt omwille van de geur en zijn insecten werende eigenschappen. Om die reden werd het ook tussen linnengoed en kleding gelegd. Er waren verhalen van een handschoenmaker uit Grasse, die lavendel olie gebruikten om het leer een geurtje te geven en nauwelijks besmet kon raken met de pest. Hierdoor gingen andere mensen lavendel met zich mee dragen om zich tegen de pest te beschermen. 

In oorlogstijden werden er wonden mee ontsmet. In de 13de en 14de eeuw werd lavendel in kloostertuinen gekweekt omwille van zijn medicinale eigenschappen. Hildegarde Von Bingen beschrijft het gebruik ervan in haar “Herbal Medicine”: “… and its warmth is healthy. Whoever cooks lavender with wine or with honey and water, and drinks it often lukewarm, it will alleviate the pain in the liver and in the lungs and the steam in his chest. Lavender wine will provide the person with pure knowledge and a clear understanding…” (geschreven in 1140 na Chr.). Zij definieerde het kruid als warm en droog; ze adviseerde lavendelolie bij hoofdluis. Het was in die tijd één van de meest gekweekte kruiden door de monniken.

Dodoens (1517-1585) gebruikte levendel als luizenverdrijvend, urinedrijvend, goed bij maagpijn, geelzucht en beven.

In de Europese geneeskunde speelde het heel vroeger een rol als wondkruid en wormverdrijvend middel bij kinderen. In 1640 schreef John Parkinson over lavendel “vooral nuttig bij alle smarten en pijnen van het hoofd en de hersenen”. Later paste men lavendel vooral toegepast als rustgevend, zenuwversterkend en slaapbevorderend middel.

Rijke dames deden het in hun badwater. In Engeland prees Turner (16 de eeuw) lavendel als een "vertroosting voor de hersenen"; Koningin Elisabeth I en koningin Victoria waren fervente gebruikers van lavendel.

Verder werd er in de 17de eeuw tijdens de pestepidemieën, ter bescherming, gebruik van gemaakt, samen met andere kruiden, in kruidenzakjes die rond de hals werden gehangen. In de loop van de eeuwen die volgden werd het vooral geapprecieerd voor het parfumeren maar ook voor zijn geneeskracht.

In Spanje en Portugal parfumeerde men er de kerken mee om de lucht te zuiveren en tegelijkertijd de demonen te verjagen.

In de 19de eeuw was Engeland zeer belangrijk in de lavendelproduktie men paste het dan ook veelzijdig toe (oa bij angst, nervositeit, migraine, melancholie, beroerte, epilepsie).

In het vademecum van de natuurgeneeskunde, Nicholas Culpeper’s Herbal, staat in een editie van de 19de eeuw:
“Lavendel is speciaal goed bruikbaar bij alle aandoeningen in hoofd en hersenen die een koude oorzaak hebben, zoals beroerte, vallende ziekte, traagheid, kramp, stuipen, verlammingen en vaak ook flauwten. Hij versterkt de maag en bevrijdt de lever en milt van verstoppingen, zet bij vrouwen de bloeding in gang en drijft het kind en nageboorte uit. De bloemen van lavendel gekookt in wijn ( ook hierover spreekt Hildegarde Von Bingen, maar ook over het uitspoelen van wonden met wijn) helpen hen die worden gekweld door wind of koliek, als ze op die plaats worden gelegd. Een afkooksel bereid met de bloemen van lavendel, malrove, venkel en wortels van asperge, met wat kaneel, is zeer heilzaam te gebruiken bij vallende ziekte en draaierigheid of duizelingen in het hoofd. Twee eetlepels van het gedistilleerde water van de bloemen helpt hen die hun stem zijn kwijt geraakt en helpt ook bij sidderingen en passies van het hart, bij flauwten en bezwijmingen, niet alleen door het te drinken, maar ook door de slapen ermee te betten, of de neusgaten om de geur in te ademen. Het is niet veilig te gebruiken waar het lichaam verzadigd is met bloed en sappen, wegens de vurige en doordringende geest die het kruid bezit. De olie van lavendel heeft een fel en indringend karakter en dient voorzichtig te worden gebruikt. Zeer weinig druppels zijn toereikend voor inwendige en uitwendige kwalen.”

Tijdens de eerste wereldoorlog werd lavendelolie toegepast, op veenmos als verband, bij de gewonden in de loopgraven; bij brandwonden; men naaide het af en toe in de voering van petten om de geest fris en helder te houden.

Door de eeuwen heen werd lavendel geassocieerd met de liefde, om van je toekomstige te dromen, romantische gevoelens op te wekken, om de passie en hartstocht bij pasgehuwden te bevorderen.
 

Plantenprofiel

Lavendula Vera D.C. of Lavendula Angustifolia Mill. of Lavendula Officinalis L.

"Vera"= echt; "Angustifolia"= "smalbladig" en wijst op de smalle lancetvormige bladeren.

Het geslacht lavendula omvat 21 aromatische groenblijvende vaste planten en heesters.Tegenwoordig lavendel overal te vinden zowel in lavendelvelden in Frankrijk (zoals rond Nyons, Die en de zonnige hellingen rond Grasse in de Provence), Engeland, Amerika, Australië en Nieuw- Zeeland als in vele tuinen. Er is dus bijna voor elke omgeving een geschikte soort. De struikjes worden best om de 3 à 4 jaar vervangen.

  • De echte lavendel groeit het liefst tussen de 800 en 1800 meter hoogte, in tegenstelling tot de anderen die veel lager groeien.
  • Lavendel is een veelzijdig, veerkrachtig, winterharde, altijdgroene dwergstruik met in bundels rechtopstaande stengels.
  • De stam vertakt zich in talrijke stengels die tot 60 cm hoog kunnen worden, de bladeren zijn grijs-groen en lancetvormig.
  • In de zomer bloeien op de toppen blauw-violette bloemen als schijnaren; deze hebben blauwe kelkblaadjes en een dubbel zo lange paarsblauwe kroon, met een tweelobbige bovenlip en drielobbige onderlip.
  • In de bloem zitten vier meeldraadjes.
  • Tot 75 cm diep wortelgestel 
  • De vrucht is een dopvrucht met vier glanzende, donkerbruine nootjes.
  • Hij heeft altijd een goed doorlaatbare, neutrale tot lichtalkalische grond en een zonnige beschutte standplaats nodig.
  • Vermeerderen kan door zaaien, scheuren of stekken (zie kweken).

Soorten:
Lavendel behoort tot de familie van de lipbloemigen, de Labiatae of Lamiaceae.

• De kruisingen leveren al eeuwenlang discussie op onder de lavendelexperten, maar ook de kwekers zitten er soms naast. In onze streken zijn er 2 soorten vorstbestendige lavendel, binnen deze soorten zijn er eindeloos veel kruisingen.
• De bekendste soort in de tuin is Lavendula Angustifolia, ook wel L. Vera of L. Officinalis genoemd. De etherische olie wordt gedistilleerd uit de bloemen. Dit is een dichte zoetruikende plant met aan elke steel slechts 1 bloeikolf.
• Lavendula x intermedia (lavendin abrialis), een kruising tussen lavendula angustifolia (echte lavendel) en lavendula latifolia (spijklavendel), is een langstelige grasachtige plant die rond de Middellandse Zee in het wild groeit. Ze is vorstbestendig, heeft een kamferachtige geur en lange zijsteeltjes. Hiervan wordt ook een etherische olie gemaakt nml de “Lavendin Abrialis”
• Lavendelkleur varieert van bleeklila tot diepblauw, maar er zijn ook roze en witte variëteiten.
• Lavendula latifolia: is een grasachtige soort die rond de Middellandse Zee groeit. De EO is spijklavendel.
• Lavendula angustifolia: die is korter en heeft een vollere bloem.
• Lavendula x intermedia: is een kruising tussen de voorgaande twee, ook wel lavendine genaamd.
• Lavendula stoechas: heeft schutblaadjes bovenop de bloemen.
• Lavendula pterostoechas: die niet tegen vorst kan en soms grillig is.

Zelf Lavendel kweken:
De groeiplaats voor Lavendel is een zonnige en open plaats.
De beste grond voor Lavendel is goed gedraineerd, zanderig met leem. Lavendel kan vermeerderd worden door zaaien en stekken.Voor stekken neemt men in de lente of de herfst 10 tot 20 cm lange stekken van de stengel. De plant kan ook gesplitst worden.
Voor zaaien, zaait u het zaad van februari tot april onder glas. De kiemduur is ongeveer 4 weken.
Uitplanten kan vanaf half mei op 45 tot 60 cm van elkaar of voor heggen 30 cm afstand van elkaar.
Verwijder afgestorven bloemstelen en snoei de heggen en achterblijvende planten in de late herfst of lente. Om te oogsten plukt u de bloemstelen wanneer de bloemen net open zijn. Pluk de bladeren indien het nodig is. Droog de bloemen door ze in bosjes op te hangen.

 

Bloeitijd

 De plant is, afhankelijk van de soort, van juni tot september.

 

Voorkomen

Het komt oorspronkelijk voor in Perzië en op de Canarische Eilanden. Sommige soorten zijn afkomstig uit het gebied rond de Middeleeuwse Zee, maar ook in India, Nigeria, Soedan, Jemen, Saoudi-Arabië, Iran, Oman, en Ethiopië bloeit lavendel in de stoffige hitte.

In het wild komt het struikje nog altijd voor in veel landen rond de Middellandse Zee, tot in Griekenland waar ze op droge hellingen groeit, ze kan ook sporadisch tot aan de boomgrens, op ongeveer 1700 m hoogte, waar worden genomen in bepaalde berggebieden zoals de Alpes- Maritimes. Hoe hoger gelegen hoe groter de geneeskracht van lavendel is. Tegenwoordig groeit het ook spontaan in andere warme streken van Europa.

Het wordt daarnaast op ruime schaal gekweekt vanwege de etherische olie die zich vooral in de klieren van de bloemkelken bevindt. Wie de verschillende merken lavendelolie naast elkaar zet en deze “proeft” (=ruikt), kan ervaren dat de ene soort veel scherper, zoeter of aromatischer ruikt dan de andere soort. Er is een duidelijk verschil waarneembaar in geur en kwaliteit bij een zelfde soort etherische olie. Er kan gemakkelijk gemengd worden met bijvoorbeeld zonnebloemolie, waardoor de concentratie aan actieve componenten afneemt en geur- en kwaliteitsverlies optreedt.

Teelt, omgeving, zon, bodem, oogst en productiewijze hebben grote invloed op het uiteindelijke resultaat. De beste lavendelolie komt uit het zuiden van Frankrijk, waar werkelijk velden vol staan.

De Romeinen kenden de lavendel al. Ze hadden de gewoonte lavendel bij het waswater te doen. De geslachtsnaam van de plant –Lavandula- is van deze gewoonte afgeleid. Lavandula stamt af van het Latijnse “lavare”, hetgeen “wassen” betekent. In boeken is beschreven dat de plant vroeger van Genua naar Noord-Afrika geëxporteerd werd waar men voor het eerst de lavendel aan het badwater toevoegde.

 

Gebruikte delen

Flos Lavendulae: de bloemen of de bloeiende toppen, net na het begin van de bloei, voor de bloemen volledig open zijn; te drogen in de schaduw (behouden daardoor hun kleur en aroma).

Bovengrondse delen (bloem en blad, stengel) worden soms samen gedroogd voor andere doeleinden.

 

Inhoudsstoffen

  • etherische olie (zie verder)
  • looistoffen (5-12%)
  • bitterstoffen
  • triterpenen: ursolzuur, oleanolzuur
  • fenolzuren: rozemarijnzuur en derivaten
  • flavonoïden: luteoline
  • fytosterolen
  • cumarinezuur, cedreen...

Verse bloemen bevatten 0.5-1% etherische olie; gedroogde bloemen bevatten 1-3% etherische olie, met vooral het alcohol linalol (30 à 41%) en het ester linalylacetaat (tot 36 à 58%).

De EO van de lavendula angustifolia ( L. officinalis of L. vera) is de meest waardevolle soort in het lavendelgeslacht. Bij de distillatie is 100 kg plantenmateriaal nodig voor 1 liter olie. De olie van hoge hoogte bevat meer esters en coumarines met als gevolg een zoetere geur en een grotere kalmerende werking.

Verdere inhoudsstoffen van de EO:

• Monoterpenen (5-12%): waaronder alfa- pineen, campheen, limoneen
• Sesquiterpenen (5-10%): beta- caryophylleen (2,6 à 6%), beta- farneseen
• Monoterpeenalcoholen (30-45%): alfa- terpineol (0,3 à 1%), borneol, geraniol, lavandulol, nerol
• Esters (40-55%): terpenylacetaat, geranyl- en lavendulylacetaat
• Oxiden (3%): 1,8 cineol of eucalyptol (3%), linaloloxide, caryophylleenoxide
• Ketonen (3%): kamfer (4%)
• Aldehyden (2%)
• Lactonen en coumarines

Eigenschappen EO:

Dit is een zeer veelzijdige olie, ze is helend voor alle soorten verwondingen, ontspannend, pijnverdovend, relaxerend bij alle soorten van verkrampingen, insecten en parasietenverdrijvend, regulerend bij gespannenheid, versterkend op het immuunsysteem.
 

Werking

Hoewel op grote schaal de etherische lavendelolie gebruikt, toegepast of verwerkt wordt, is er nog nauwelijks wetenschappelijk onderzoek naar het werkingsmechanisme gedaan. De belangrijkste werkzame bestanddelen zijn geïdentificeerd en hun werking is gedeeltelijk bekend. De meest belangrijke bestanddelen zijn de etherische oliën met linalylacetaat, linaloöl, borneol, kamfer en limoneen. De etherische olie wordt door stoomdistillatie uit de verse planten verkregen en hebben een desinfecterende, spasmolytische en aromatische werking.

De tweede groep componenten betreft de looistoffen, zij werken eveneens desinfecterend, daarnaast adstringerend en haemostyptisch. De cumarinen hebben een licht narcotische werking.

Lavandula is voornamelijk werkzaam op het centraal zenuwstelsel, als zenuwsterkend middel. 

De plant bezit cholagoge en choleretische eigenschappen. Bij koliekachtige pijnen, krampen, opgeblazenheid of winderigheid, mogelijk tengevolge van nerveuze spanningen, kan lavendel, samen met planten als melisse, tijm of kamille, verlichting bieden.

De etherische oliën hebben vermoedelijk een stimulerende uitwerking op de middenhersenen. De ontspannende werking berust waarschijnlijk op een beïnvloeding van het limbische systeem.

INWENDIG:

  • zenuwkalmerend, verzachtend, opbeurend en balancerend
  • zenuwsterkend, stemmingsbevorderend, matig antidepressivum
  • slaapwekkend (verkort de inslaaptijd en helpt doorslapen) 
  • het heeft slijmoplossende en bloeddrukverlagende eigenschappen
  • krampstillend en windverdrijvend, gaat misselijkheid tegen, spijsverteringsbevorderend
  • eetlustopwekkend
  • mild diureticum 
  • transpiratiebevorderend en koortsverlagend
  • menstruatiebevorderend
  • een tonicum bij lichamelijke en geestelijke vermoeidheid; herstelt de innerlijke harmonie en vitaliteit

UITWENDIG:

  • ontsmettend, bacteriedodend, antiviraal, schimmelwerend
  • pijnstillend (ook zenuwpijnstillend)
  • ontstekingswerend
  • samentrekkend, granulatiebevorderend (wondhelend door de looistoffen, vermindert overmatige littekenvorming)
  • doorbloedingsbevorderend
  • ontgeurend

  

Indicaties

Meestal zet men het ter ondersteuning in bij nervositeit, stress, overwerktheid, overgevoeligheid, slapeloosheid, neurasthenie, nerveuze hartkloppingen, hypertensie, hoofd¬pijn en migraine. Daarnaast bij spijsverteringsklachten.

Verder nog:

  • Huid: allerlei aandoeningen zoals: abcessen, acne, brandwonden, dermatitis, eczeem, herpes, hoofdroos, luieruitslag, psoriasis, puisten, steenpuisten, schurft, snijwonden, schaafwonden, wonden, zonnebrand, voetschimmel, zweren, zwemmerseczeem, wratten
  • Vet haar en schilfers, haaruitval
  • Luchtzuivering
  • Slechte adem
  • Spieren en gewrichten: lumbago, spierpijn, reuma, verstuiking, verrekking, kneuzing, ischias, aambeien, blauwe plekken
  • Spijsvertering: allerlei spijsverteringsproblemen: braakneigingen, dyspepsie, flatulentie, kolieken, misselijkheid, buikkrampen
  • Anorexie, indigestie, diarree
  • Insectenbeten, luizen, ringworm
  • Luchtwegen: allergieën, astma, bronchitis, keelinfecties, kinkhoest, laryngitis, slechte adem, slijmvliesontsteking, oorpijn, ontstekingen, griep, verkoudheid
  • Depressie, hoofdpijn, migraine, stress, nervositeit, hysterie, slapeloosheid, vertigo, angst, spanning, benauwdheid en zenuwachtigheid
  • Hypertensie, blaasontsteking, menstruatieproblemen, witte vloed, shock, winterhanden ( en voeten) vermoeide voeten, hartkloppingen

 De EO van lavendel wordt gebruikt bij allerlei huidaandoeningen en bij de wondverzorging waarbij zich bovendien microbiële- of schimmelinfecties manifesteren zoals: Escherichia Coli, Candida Albicans, Staphilococcus Aureus, Bacillus Subtilis en Trichophyton Rubrum. Ook bij acne vulgaris, impetigo contagiosa en dermatomycosen wordt het ingezet.

 

Contra-indicaties

Gebruik tijdens zwangerschap en lactatieperiode is niet onderzocht en wordt ontraden. Er bestaan aanwijzingen dat lavendel de uteruscontracties kan versterken. 

Culinair met mate te gebruiken bij zwangeren. 

  

Bijwerkingen

Lavendel is een veilige plant, er zijn veel badproducten en huidverzorgende producten waaraan lavendelolie is toegevoegd. Meestal heeft deze toevoeging een aangenaam, weldadig en rustgevend effect.
Lavendelolie wordt doorgaans zeer goed verdragen door de huid, zelden irritatie of allergie (dermatitis). De EO mag zelf onverdund op de huid gebruikt worden (enkele druppels en goed opensmeren).

Bij alle toepassingen is echter een waarschuwing voor overdosering op zijn plaats. Bij overmatig gebruik is er een narcotisch effect en kan er een pre-comateuze toestand ontstaan met bewustzijns- en urineverlies.

 

Interacties

  • niet combineren met jodium en ijzerzouten
  • opgelet met antihypertensiva (bloeddrukverlagende medicatie)
  • kalmerende-, angstwerende-, slaapverwekkende- medicatie
  • kan in theorie door zijn diuretisch effect de electrolytenbalans in het lichaam beïnvloeden, dus voorzichtigheid is aangewezen bij het nemen van hartmedicatie (tegen hartritmestoornissen), hartglycosiden, diuretica

 

Doseringen

Inwendig:

  • de aangeraden dosis per keer bedraagt voor een infuus 1 à 2 klps per tas of 1 à 4 dr EO op een klontje suiker of in een tlp honing (of olie)
  • moedertinctuur: ter ontspanning, bij spijsverteringsklachten, ed: 3x 30 dr/dag; bij slapeloosheid 50 dr s'avonds
  • infuus bvb bij indigestie: 1 à 2 tlps (of 1,5 à 2g) kruid per kop warm water of 20 à 60g gedroogde bloemen op 1L warm water, 10' laten trekken, 3 à 4 tassen per dag of s'avonds 1 à 2 tassen
  • fijngemalen (onder lage temperatuur) totaalpoeder, gestandariseerd op 0,8% EO bij slaapstoornissen: 2 capsules à 300mg met een glas water tijdens de avondmaaltijd innemen en 2 capsules voor het slapen gaan; kinderen: 1 capsule bij de avondmaaltijd en 1 voor het slapen gaan
  • Etherische Olie: inwendig bij migraine, constipatie, kolieken...: 1 à 4 dr op een lepeltje plantaardige olie, honing of op een klontje suiker

Uitwendig:

  • afkooksel, omslagen tegen jeuk, reuma, kneuzingen, wonden...: 60g per L water
  • infuus: op compres bij spanningshoofdpijn; ter wondwassing (zie infuus) of in bad bij stress en spanningen, 100 à 200g gedroogde bloemen overgieten met 3L kokend water, 30' afgedekt laten trekken zeven en bij badwater gieten; in bad als opwekkend middel, 500g gedroogde bloemen overgieten en in bad gieten (idem werkwijze)
  • etherische olie: voor een rustgevend bad en migraine, bij spierpijnen, reumatische pijnen: 15 à 20dr in een emulgator (eigeel, room, amandelolieolie, honing, badolie)toevoegen
  • lokaal ter plaatse inwrijven van de EO in een basisolie: 20 dr op 20ml
  • lokaal bij brandwonden, insectenbeten, op de slapen bij migraine: verdund 1dr/5ml (klp), of onverdund voor kleine oppervlaktenen heel goed uitwrijven
  • compres bij hoofdpijn: 5dr EO in een kom koud water, doek erin dompelen en op voorhoofd leggen
  • voetbad, bij uitputting en pijnlijke voeten: 5dr in een warm voetbad
  • slaapeloosheid bij kinderen: 1dr op het hoofdkussen druppelen
  • lavendelzalf: Lanoline 20g + vaseline 50g + EO 40 à 50dr
  • crème: voeg enkele druppels EO toe aan kamillecrème bij eczeem.
  • borstsmeersel: voeg 5dr EO van lavendel en 5dr EO van kamille toe aan 1O ml basisolie bij astmatische bronchitis.
  • hydrolaat of lavendelwater (gedistilleerd water, gearomatiseerd door sporen EO): als lotion, voor een vette en probleemhiud; met de EO van tea-tree bij acne en meeëters; in spoelwater bij vette haren en schilfertjes; ter massage van de hoofdhuid; in badwater; in het spoelwater of als wasmiddel voor wol en zijde
  • lavendelazijn: kopje verse toppen gedurende een week laten macereren in 1L witte wijn, filteren, bij acne en huidproblemen: 1 spl aan waswater toevoegen, bij futloze, vlekkerige schilferige huid: een kop aan het badwater toevoegen
  • lavendelolie: maceraat van 40g gedroogde bloemen in 1L olijfolie, 1 tot 3 weken laten trekken (bloemen vijzelen ervoor) zeven en donker bewaren: inwrijven bij reumatische aandoeningen en pijnen
  • lavendellikeur en/of wijn
  • massageolie: verdun 20 dr EO met 25 ml basisolie voor een relaxerende massage.
  • bij inslaapproblemen een klein katoenen zakje met gedroogde lavendelbloemetjes in het hoofdkussen te stoppen, regelmatig even in het zakje knijpen houdt het zakje goed op geur. 
  • specifiek bij pijnen in nek/ schouder gedeelte kan een rustige massage met een neutrale basisolie met daarin enkele druppels lavendelolie van een goede kwaliteit de spieren ontspannen en aldus verbetering geven.
  • bij hoofdpijn en migraine kan verdamping van enkele druppels lavendelolie weldadig uitwerken.

Overige

• Het wordt verder gebruikt om te parfumeren (in geurkussens, tussen het linnengoed, in het spoelwater, in zeep), als decoratie en in het huishouden.
• Culinair: vooral in olie en azijn, in desserts, op cake en ijs, in honing en confituur, op salades.
 
 

Decoratief

Gebruik de hele plant voor mooie geurige hagen.
Hang de gedroogde bloem op in bosjes, apart of samen met andere bloemepjes.
Alleen Lavendel ziet er leuk uit aan het hoofdeinde van het bed, aan de gordijnrails of aan een fotolijstje. Lavendel met andere bloemen is leuk op deuren, aan raamkozijnen of aan het plafond.
Voeg twijgjes toe aan kransen en ruikers.
Zijn de lavendelbloemen uitgedroogd, dan kunnen ze nog voor andere doeleinde gebruikt worden.

Huishouden

Leg de gedroogde bloemen in bosjes, in reukzakjes of reukkussentjes tussen kleren om ze een
aangename geur te geven en om motten te verdrijven.
Het maken van reukkussentjes: wrijf de bloempjes van de stengel wanneer de lavendel droog is en
doe dit in een pasklaar kussentje.
Ook kan bekleding voor laden gemaakt worden om de lade naar lavendel te laten geuren. Hiervoor kiest u eerst een stuk sierpapier uit (een stuk behang restant is uitstekend) en knip er een stuk uit ter grote van de onderkant van de lade. Bestrijk de onderkant van het papier met een dunne laag lijm en bestrooi deze met een dikke laag gedroogde lavendel bloemen. Laat dit drogen en schud de bloemen eraf die niet vastzitten. Leg het met de bloemen naar beneden in de lade.
Ook is lavendel te gebruiken in bloemtuiltjes, karaffen, potpourri, manden, (hoofd)kussens en geurende kleerhangers.
U kunt ook een paar druppels etherische olie toevoegen aan het laatste spoelwater voor geurig wasgoed of haar.

Cosmetisch

  • Maak een tonicum van lavendelbloemen voor een tere en gevoelige huid om de celgroei te versnellen en als antiseptisch middel bij acne.
  • Lavendel toevoegen aan zeep.
  • De olie is ook te gebruiken bij massages tegen vochtretentie en cellulitis.
  • Etherische olie van lavendel wordt gebruikt voor zowel het lichamelijke als psychisch ontspannende effect in wellness-centra
  • Zowel de EO als het lavendelmaceraat kunnen gebruikt worden voor zalig geurende en weldoende crème, gebruikt  bij een tere en gevoelige huid daar het de celgroei bevordert. Het wordt omwille van zijn antiseptische eigenschappen gebruikt bij acne.
  • lavendelolie wordt op grote schaal gebruikt in parfums (vooral die van de hybride lavendula X intermedia) en in eau de toilette (bvb eau de cologne)

Verdere toepassingen met etherische olie:

Lavendel is kalmerend, verzachtend, helpt bij depressiviteit en brengt emoties in evenwicht.
Lavendelolie is waardevol bij de behandeling van alle soorten verwondingen.

De olie wordt verkregen door waterdampdistillatie van de verse bloemtoppen of van de gehele plant onder lage druk. Hij is kleurloos tot lichtgeel met een zoete, bloemige kruidige geur en een houtachtige ondertoon. Het is een krachtig energetisch tonicum, dat over het algemeen een goed gevoel geeft.

• In een aromalampje of geurverspreider: enkele druppels zijn voldoende. Het reinigt en verfrist de lucht, een hulp bij luchtwegaandoeningen en kou, vrolijkt zwaarmoedige mensen op, is sterk ontspannend en helpt bij inslaapstoornissen, bij stress en hoofdpijn
• Op de huid: het aanstippen van kleine verwondingen kan puur gebeuren, verder kan men er alle huidbeschadigingen mee behandelen door zijn huidherstellende, pijnverdovende en ontsmettende eigenschappen (oplossen in een basisolie van bvb calendulamaceraat, max. 16% voor volwassenen). Op een grote open wonde kan, en sterk verdund te werk gaan met spoelingen, omslagen en kompressen. Ik raad echter ten zeerste aan dit aan deskundigen over te laten en u te beperken tot de kleinere wondjes!
• In een bad ( wat in een rusthuis tot de “snoezelbaden” behoort en die zeer efficiënt zijn bij onrustige dementerenden) kalmeert lavendel de nerveuze en gespannen mens en zorgt voor een goede nachtrust.
• Lavendel in bloemenhoning is heerlijk van smaak en verzachtend bij een beginnende keelontsteking.
EO Lavendin: is niet zo kalmerend als de EO van echte lavendel. De dierengeneeskunde maakt gebruik van lavendin bij de behandeling van wonden en schurft.

EO van echte (fijne) lavendel heeft een brede werking en is te gebruiken bij o.a.:
abcessen, acne, allergieën, aambeien, blauwe plekken, brandwonden, dermatitis, eczeem, hoofdroos, insectensteken, luizen, oorpijn, ontstekingen, psoriasis, puistjes, ringworm, scabies, steenpuisten, wonden, zonnebrand, zweren, zwemmerseczeem, lumbago, spierpijn, reuma, verstuikingen, verrekkingen, astma, bronchitis, keelinfecties, kinkhoest, laryngitis, slechte adem, slijmvliesontsteking, buikkramp, braakneigingen, dyspepsie, flatulentie, kolieken, misselijkheid, blaasontsteking, dysmenorroe, witte vloed, depressiviteit, hoofdpijn, hypertensie, migraine, nervositeit, sciatica, shock, slapeloosheid, stress, vertigo, griep, verkoudheid, winterhanden, vermoeide voeten en wintervoeten.

Bij brandwonden
Eerst koelen met koud stromend water, dan 1 tot 2 druppels Lavendel (eventueel mengen met Aloë Vera gel) op de wond aanbrengen. Dit ieder uur tot de pijn vermindert.

Bij insectenbeten en dierenbeten
Lavendel olie puur (of vermengd met een basis olie of Aloë Vera gel) op de pijnlijke plaats aanbrengen. Of 2 tot 3 druppels op een vochtig watje aanbrengen en dit op de gewonde plek houden. Bij een bijen of wespen steek, de angel verwijderen en de steek onmiddellijk met pure Lavendel behandelen, zwelling en pijn blijven dan uit.

Bij jeugdpuistjes
10 druppels Lavendel en 5 druppels Kamfer in een glas gekookt water doen en hiermee 2 keer per dag de huid afspoelen of deppen

Bij acne of rosacea
2 druppels Lavendel, 2 druppels Citroen, 4 druppels Helicryse, 2 druppels Petitgrain en 1 druppel
Rozemarijn in 2 eetlepels St. Janskruid olie mengen, met dit mengsel dagelijks licht masseren.

Bij eczeem
Meng 5 tot 10 druppels met 50 ml basis olie en wrijf hier het eczeem dagelijks mee in.
Nat eczeem eerst behandelen met Aloë Vera gel of Tea Tree.

Bij slecht slapen
5 druppels Lavendel op het hoofdkussen sprenkelen of 6 tot 10 druppels in de slaapkamer verdampen.

Synergie

  • Met Melissa officinalis (Citroenmelisseblad), Rosmarinus officinalis (Rozemarijnblad), Citrus aurantium (Oranjebloesem), Passiflora incarnata (Passiebloem, bloem), Crataegus monogyna/laevigata (Eénstijlige/lweestijlige meidoorn, bloesem) en Matricaria recutita (Echte kamille, bloem), resp. 15 (Lavendelbloem)/15/15/15/15/10 en 10 g bij slapeloosheid; 1 koffielepel kruiden ter tas kokend water, 10' trekken, zeven
  • Met Rosmarinus officinalis (Rozemarijnblad) bij spanningshoofdpijn en negatieve stemming
  • Met Verbena officinalis (Ijzerhard, kruid) bij migraine, zenuwspanning
  • Met Matricaria recutita (Echte kamille, bloemen), Melissa officinalis (Citroenmelisseblad), Craetaegus monogyna/laevigata (Eénstijlige/tweestijlige meidoorn, bloesem), Pimpinella anisum (Anijsvruchten), Sambucus nigra (Gewone vlier, bloesem) en Melilotus officinalis (Citroengele akkerhoningklaver, kruid), resp. 10 (Lavendelbloemen)/20/15/15/15/15 en 10 g, bij hoofdpijn; 1 koffielepel per tas kokend water, 10' trekken, zeven
  • Met Hypericum perforatum (St. Janskruid, bloeiende toppen), Mentha X piperita (Pepermuntblad), Melissa officinalis (Citroenmelisseblad), Citrus aurantium (Oranjebloesem) en Sambucus nigra (Gewone vlier, bloesem), resp. 25 (Lavendelbloemen)/20/20/10/10 en 15 g, bij depressiviteit; 1 koffielepel kruiden per tas kokend water, 10' trekken, zeven
  • Met Viscum album (Maretakkruid), Chelidonium maius (Stinkende gouwe, kruid), Achillea millefolium (Gewoon duizendblad, kruid), Betula pubescens/pendula (Ruwe/zachte berk, blad), Melissa officinalis (Citroenmelisseblad), en Sambuculus Nigra (Gewone vlier, bloesem), resp. 15 (Lavendelbloemen)/20/15/10/10 en 10g, bloeddruk; 1 koffielepel kruiden ter tas kokend water, 10' trekken, zeven
  • Met Craetaegus monogyna/laevigata (Eénstijlige/tweestijlige meidoorn, bloesem), Melissa officinalis (Citroenmelisseblad), Mentha X piperita (Pepermuntblad), Ocimum basilicum (Basilicum, kruid) en Thymus vulgaris (Echte tijm, blad), resp. 20 (Lavendelbloemen)/20/20/20/10 en 10g, bij hartkloppingen, ter kalmering van het hart; 1 koffielepel kruiden ter tas kokend water, 10' trekken, zeven
  • Met Crataegus monogyna/laevigata (Eénstijlige/tweestiilige meidoorn, bloesem), Viscum album (Maretakkruid), Tilia cordata (Kleinbladige linde, bloesem) en Mentha X piperita (Pepermuntblad), resp. 15 (Lavendelbloemen)/30/25/15 en 18
    versterking van het hart; 1 koffielepel kruiden ter tas kokend water, 10' trekken,
    (Lavendelbloesem)/ 20/ 20/ 20/ 10 en 10 g, bij hartkloppingen, ter kalmerlng 
  • Met Origanum majorana (Echte marjolein, kruid), Salvia officinalis (Echte salie, blad), Mentha X pipertita (Pepermuntblad), gelijke delen, ter bevordering van de spijsvertering, bij moeilijke spijsvertering; aftreksel van 1 koffielepel kruiden voor 1 tas kokend water, 1 tas na de bijzonderste maaltijden en voor het slapengaan
  • Met Citrus aurantium (Bittere oranje-appel, blad), Rosmarinus officinalis (Rozemarijnblad), Mentha X piperita (Pepermuntblad) en Salvia officinalis (Echte salie, blad), gelijke delen, ter bevordering van de eetlust, de maagsecretie en spijsvertering;
    aftreksel van 1 koffielepel kruiden voor 1 tas kokend water, 15 a 30 ' voor de maaltijd sloksgewijze drinken
  • Met Centaurium erythrea (Duizendguldenkruid, kruid), Matricaria recutita (Echte kamille, bloemen), Melissa officinalis (Citroenmelisseblad), Mentha X pipertita (Pepermuntblad), Pimpinella anisum (Anijsvruchten) en Oreganum vulgare (Wilde marjolein, blad), resp. 20 (Lavendelbloemen)/30/10/10/10/10 en 10 g, bij gebrekkige eetlust, anorexie; 1 koffielepel kruiden ter tas kokend water, 10' trekken, zeven
  • Met Melissa officinalis (Citroenmelisseblad), Foeniculum vulgare (Venkelvruchten), Gentiana lutea (Gele gentiaan, wortel), Mentha X piperita (Pepermuntblad), Matricaria recutita (Echte kamille, bloemen) en Pimpinella anisum (Anijsvruchten), resp. 15 (Lavendelbloemen)/15/15/15/15/15 en 10 g, bij braakneigingen ; 1 koffielepel kruiden ter tas kokend water, 10' trekken, zeven
  • Met Salvia officinalis (Echte salie, blad), Matricaria recutita (Echte kamille, bloemen) en Melissa officinalis (Citroenmelisseblad), resp. 25 (Lavendelbloemen)/30/25 en 20 g bij maagwandontsteking (gastritis) ; 1 koffielepel kruiden per tas kokend water, 10' trekken,
  • Met Mentha X piperita (Pepermuntblad), Acorus calamus (Kalmoes, wortel), Gentiana lutea (Gele gentiaan, wortel) en Matricaria recutíta (Echte kamille, bloemen), gelijke delen bij maagklachten
  • Met Carum carvi (Echte karwij, vruchten), Mentha X piperita (Pepermuntblad), Gentiana lutea (Gele gentiaan, wortel), Matricaria recutita (Echte kamille, bloemen) en phoeniculum vulgare (Venkelvruchten), resp. 15 (Lavendelbloemen)/25/15/15/15 en 15 g, bij maagkrampen
  • Met Angelica archangelica (Grote engelwortel, wortel), Mentha X Piperita (Pepermuntblad), Taraxacum officinale (Paardebloem, wortel), Rosmarinus officinalis (Rozemarijnblad), Melissa officinalis (Citroenmelisseblad), Artemisia vulgaris (Bijvoet, kruid), resp. 10 (Lavendelbloemen)/15/20/20/10/15 en 10 g, ter bevordering van de galproductie
  • Met Foeniculum vulgare (Venkelvruchten), Thymus vulgaris (Echte tijm, kruid), Malva sylvestrís (Groot Kaasjeskruid, bloemen), Potentilla anserina (Zilverschoonkruid) en Salvia officinalis (Echte salie, blad),resp. 15 (Lavendelbloemen)/20/20/15/15 en 15g bij astma
  • Met Filipendula ulmaria (Moerasspirea, bloemen) bij reumatische pijnen

 

Literatuurlijst en Referenties * Top